ข้าวหอมมะลิอินทรีย์พันธุ์ 105 เป็นสายพันธุ์ที่ทุกคนต่างเห็นตรงกันว่าถ้ามาจากดินในอำเภอดอกคำใต้จะหอมและอร่อยที่สุด

“ในฐานะที่พี่เคยเป็นพยาบาล ก็คิดว่าหนึ่งในผลสำเร็จของอาชีพเราก็คือการได้เห็นผู้คนมีสุขภาพที่ดี แล้วสุขภาพที่ดีเริ่มจากอะไร ก็เริ่มจากอาหารการกินที่มีประโยชน์และไม่ทำให้เราป่วย ความคิดเรื่องการทำเกษตรอินทรีย์จึงเกิดขึ้นตั้งแต่ก่อนที่พี่จะเออร์ลี่รีไทร์

แฟนพี่เป็นคนพะเยา เขาเป็นวิศวกรในบริษัทรถยนต์ ก่อนที่จะเกษียณออกมา เราใช้เงินเก็บส่วนหนึ่งซื้อที่ดินที่อำเภอดอกคำใต้ไว้ เราทั้งคู่ก็กลับมาดอกคำใต้ เริ่มสิ่งที่ตั้งใจไว้ตั้งแต่ปี 2559

เราตั้งชื่อสวนว่า ‘ผ่อโต้ง’ ซึ่งเป็นคำเมือง แปลว่าดูสวน คิดอย่างตรงไปตรงมาว่าเราอยากทำการเกษตรที่พิถีพิถันตั้งแต่ต้นจนถึงปลายน้ำ การหมั่นไปดูสวนของเราเองนี่แหละคือหัวใจหลัก เราเริ่มจากปลูกข้าวหอมมะลิอินทรีย์พันธุ์ 105 ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่ทุกคนต่างเห็นตรงกันว่าถ้ามาจากดินในอำเภอดอกคำใต้นี่จะหอมและอร่อยที่สุด

นอกจากข้าว เราก็มีมะพร้าวน้ำหอม มะม่วงเบา มะม่วงโชคอนันต์ ฝรั่ง มะยงชิด มัลเบอร์รี่ แต่พวกนี้ส่วนใหญ่ปลูกแล้วแจกเพื่อนๆ เราขายข้าวเป็นหลัก

เราขายไม่แพงเลยค่ะ เพราะอยากทำให้ทุกคนเข้าถึงผลผลิตอินทรีย์ได้ พี่อยู่กรุงเทพฯ มาก่อน ประจักษ์ในเรื่องนี้ดี พืชผักออร์แกนิกที่นั่นมีราคาที่ค่อนข้างสูง คนหาเช้ากินค่ำเขาจึงไม่คิดจะซื้อ จึงคิดว่าไหนๆ เราก็ทำกันเองแล้ว ต้นทุนเรื่องแรงงานก็ลดไป ปุ๋ยหมักก็ทำกันเอง

อีกอย่างคือเราไม่ได้มองว่านี่เป็นธุรกิจ เราทำให้เราพออยู่ได้ เพื่อนๆ พี่ๆ น้องๆ ได้กินข้าวที่ดีและปลอดภัย ขณะเดียวกันก็อยากส่งเสริมให้เกษตรกรหันมาทำเหมือนเราด้วย เพราะได้ประโยชน์ทั้งขึ้นทั้งล่อง เราไม่มีหน้าร้าน ออนไลน์ก็ไม่ขาย (หัวเราะ) คือใช้ลูกๆ หลานๆ รับไปขายให้ หรือบางทีมีผู้ประกอบการมาซื้อไปแปะแบรนด์ของเขาเองขาย เราก็ยินดี

สวนผ่อโต้งเป็นหนึ่งในพื้นที่เรียนรู้ของโครงการพะเยาเมืองแห่งการเรียนรู้ในเฟสที่สามนี้ด้วยค่ะ ก่อนหน้านี้ทางโครงการก็มาช่วยเราในการพัฒนาแบรนด์ มาออกแบบโลโก้ให้ดูดีเลย รวมถึงหาช่องทางการจัดจำหน่ายเพิ่มเติม พอโครงการขึ้นเฟสใหม่ ความที่เราอยากสนับสนุนให้เกิดการทำเกษตรอินทรีย์อยู่แล้ว จึงยินดีเปิดพื้นที่ให้คนที่สนใจมาเรียนรู้อย่างเต็มที่

เราออกแบบกิจกรรมไว้ว่าจะให้ผู้เรียนมาผ่อโต้งกับเราตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำเลยค่ะ มาดูว่าถ้าจะเริ่มทำอินทรีย์ต้องทำอะไรบ้าง เรียนรู้วิธีทำปุ๋ยหมักจุลินทรีย์จากหน่อกล้วยและเศษใบไม้ การปลูกข้าว เก็บเกี่ยว และแปรรูป ไปจนถึงการตั้งราคาขาย คือมาเรียนกับเรา ก็กลับบ้านไปทำกับที่ของคุณหรือไปประยุกต์ใช้ หรือสอนคนอื่นได้เลย

พี่ไม่ได้มองภาพฝันไกลๆ ไว้เลยนะ เพราะสิ่งที่เราทำอยู่ทุกวันนี้มันตอบโจทย์กับชีวิตและความต้องการของเราสองคนอยู่แล้ว ถ้ารากฐานตรงนี้ดี สังคมเราก็จะดี สิ่งแวดล้อมก็ดี แล้วทุกอย่างก็จะขับเคลื่อนไปในทิศทางที่ดีของมันเอง”

ยุพิน ด่านพิทักษ์ และอาคม ด่านพิทักษ์  

เกษตรกรอินทรีย์ เจ้าของผลิตภัณฑ์ข้าวอินทรีย์ ‘ผ่อโต้ง’