WeCitizens : เมืองลำพูน ปี 2569

จากหริภุญชัยถึง Semiconductor
โจทย์ใหม่พาลำพูน สู่เมืองน่าอยู่ที่ชาญฉลาด

เมื่อเอ่ยชื่อเมืองลำพูน ภาพแรกที่คนส่วนใหญ่นึกถึงคือเมืองเก่า “หริภุญชัย” อายุกว่า 1,300 ปี กับนิคมอุตสาหกรรมที่ใหญ่ที่สุดในภาคเหนือ และ “ทางผ่าน” ระหว่างเชียงใหม่กับภาคเหนือตอนล่าง ราวสิบกว่าปีมานี้ ภาพเมืองวัฒนธรรมเริ่มชัดขึ้นผ่านเทศกาล “โคมแสนดวง” ที่ใครหลายคนอยากมาสักครั้ง แต่หลังฉากแบรนด์ที่สวยงาม ชีวิตประจำวันของคนลำพูนกลับแทบไม่ขยับ เช้าตรู่ผู้คนแยกย้ายเข้านิคมฯ หรือมุ่งหน้าเชียงใหม่ เมืองเก่าตอนกลางวันเงียบเหงา ตกค่ำกลายเป็นเมือง “มีไว้นอน” ไม่ถึงสามทุ่มถนนก็ว่าง

เขตเทศบาลเมืองลำพูนมีพื้นที่ราว 6 ตารางกิโลเมตร 17 ชุมชน ประชากรราว 10,820 คน ขนาดเท่านี้ทำให้คนรู้จักกันทั่วและคุยกันถึง แต่กำลังไม่พอจะแข่งขัน และต้องพึ่งเมืองใหญ่ข้างบ้าน ลำพูนจึงแบกโจทย์เดียวกับเมืองรองทั่วไทย ซ้ำด้วยสัดส่วนผู้สูงอายุที่ติดอันดับหนึ่งของภาคเหนือ คนรุ่นใหม่เรียนจบแล้วออกไปทำงานที่อื่น ฝุ่นควันที่วนมาทุกปี และเศรษฐกิจดิจิทัลที่ยังวิ่งตามคนอื่น

โจทย์ของลำพูนจึงไม่ใช่ “ไม่มีทุน” แต่คือ “ขาดโอกาสและตัวเชื่อมที่เหมาะสม” ที่จะเปลี่ยนทุนวัฒนธรรม ทุนมนุษย์ และทุนเทคโนโลยีให้เป็นการลงทุนที่จับต้องได้ เพื่อพาลำพูนขึ้นแถวหน้าในจังหวะของตัวเอง งานวิจัยภายใต้ บพท. เรียกภาวะนี้ว่า “มีแผน มีงานต้องทำ แต่ไม่เกิดการลงทุนใหม่” เป็นวังวนเช่นเดียวกับที่หลายเมืองไทยยังติดล่มอยู่

ปี พ.ศ. 2569-2570 โปรแกรมบ่มเพาะและเร่งรัดกระบวนการเพื่อมุ่งสู่เมืองน่าอยู่ที่ชาญฉลาด (CIAP) ของ บพท. คัดเมืองต้นแบบไว้ 6 เมือง คือเทศบาลเมืองลำพูน เทศบาลนครเชียงราย เทศบาลเมืองทุ่งสง เทศบาลเมืองร้อยเอ็ด เทศบาลนครลำปาง และเทศบาลนครนนทบุรี ภายใต้โครงการ “การขับเคลื่อนเมืองต้นแบบเพื่อยกระดับเมืองน่าอยู่อย่างชาญฉลาด” โดยมีนายฉัตรกุล ชื่นสุวรรณกุล ผู้อำนวยการสถาบันความร่วมมือเพื่อการพัฒนาเมือง สมาคมเทศบาลนครและเมือง เป็นหัวหน้าโครงการ ร่วมกับคณะวิจัยจากสถาบันวิจัยพหุศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ โดยมี ดร. สุดารัตน์ อุทธารัตน์ ร่วมรับผิดชอบงานวิจัยพื้นที่เมืองลำพูน 

เข้าสู่ปีที่ 3 บพท. วางทิศการพัฒนาเมืองเป็น 3 สี คือ เมืองสีเขียว (Green & Low Carbon City) เมืองสีเงิน (Silver & Wellness City) และเมืองสีเหลือง (Digital Economy City) ลำพูนและลำปางเลือกเส้นทางสีเหลือง ด้วยต้นทุนความร่วมมือกับ National Yang Ming Chiao Tung University (NYCU) และ TSMC จากไต้หวัน ในการอบรมครูและนักเรียนด้าน AI และ Semiconductor วัตถุประสงค์ 4 ข้อ คือ ยกระดับเมืองต้นแบบตามศักยภาพพื้นที่ สร้างกลไกความร่วมมือระหว่างเทศบาล นักวิจัย และเอกชน พัฒนาแพลตฟอร์มข้อมูลเมือง และจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายที่นำไปสู่การลงทุนจริง โดยใช้กรอบ 5 โมดูล คือ กลไก ข้อมูล แผนจากการมีส่วนร่วมเพื่อการลงทุน การติดตั้งอย่างเป็นรูปธรรม และวงจรป้อนกลับ เพื่อ “ปลดล็อกการพัฒนาเมืองจากระดับแผน ไปสู่ระดับการลงทุนจริง”

หากมองผ่านเลนส์การพัฒนาเมือง ลำพูนมีไพ่ดีหลายใบ ทั้งเมืองเก่าที่ยังมีลมหายใจ ขนาดเมืองที่เดินถึงกัน ชุมชนที่ยังแน่นแฟ้น และฐานอุตสาหกรรมกับการศึกษาที่เปิดประตูสู่เทคโนโลยีระดับโลก แต่จุดอ่อนก็เห็นชัด ข้อมูลเมืองยังกระจัดกระจาย วัฒนธรรมกับเศรษฐกิจดิจิทัลยังไม่มาบรรจบกัน และแม้เทศกาลจะช่วยสร้างความคึกคักให้กับเศรษฐกิจของเมือง แต่ก็ไม่สามารถเดินเครื่องจัดกิจกรรมได้ยาวตลอดปี คำถามจึงไม่ใช่ “ลำพูนจะเป็นเมืองน่าอยู่ที่ชาญฉลาดได้ไหม” แต่คือ “ลำพูนจะฉลาดแบบไหน และฉลาดเพื่อใคร” เด็ก ๆ ที่ได้เริ่มเรียนรู้หัดเขียนโปรแกรมวันนี้จะมีงานรออยู่ในบ้านเกิดหรือไม่ ผู้สูงอายุจะได้อะไรจากแพลตฟอร์มข้อมูล และเทศกาลจะเป็นรายได้ของชุมชนในระยะสั้นๆ หรือเป็นแค่อีเวนต์ที่จบลงพร้อมความสวยงามสว่างไสวแค่ชั่วคราว

หมุดหมายความท้าทายของเมืองลำพูนจึงน่าจะต้องตอบโจทย์อย่างน้อย ๆ  4 ข้อ 1) กลไกเมืองที่มีเจ้าภาพชัดและไม่สะดุดเมื่อเปลี่ยนผู้บริหาร 2) แพลตฟอร์มข้อมูลที่ผู้บริหารใช้ตัดสินใจ ประชาชนใช้ได้จริง และเอกชนต่อยอดได้ เปลี่ยนจาก “เมืองที่มีข้อมูล” เป็น “เมืองที่ใช้ข้อมูล” 3) โครงการพร้อมลงทุน (Investment-ready) อย่างน้อยหนึ่งโครงการที่ผูกเมืองเก่ากับเศรษฐกิจดิจิทัลหรือสร้างสรรค์ และ 4) วงจรการเรียนรู้ที่ดันเมืองจากขั้นวางแผนสู่การลงทุนร่วมและการทดลองนวัตกรรม เรื่องทั้งหมดนี้เทศบาลหรือนักวิจัยไม่อาจทำได้สำเร็จเพียงลำพัง คนลำพูนต้องช่วยกันถามช่วยกันคิด และร่วมลงขัน ร่วมออกแบบ และร่วมกันทำ เพราะเมืองน่าอยู่ที่ชาญฉลาดไม่ได้วัดที่จำนวนเซ็นเซอร์หรือแอปพลิเคชัน แต่วัดที่คนในเมืองมีส่วนกำหนดอนาคตของเมืองได้มากแค่ไหน

Wecitizens Editor

Recent Posts

ทิศทางการพัฒนาเมืองน่าอยู่<br />อย่างชาญฉลาด<br />ดร.ปุ่น เที่ยงบูรณธรรม

[ การบรรยายบทนำหลักสูตร : "ทิศทางการพัฒนาเมืองน่าอยู่อย่างชาญฉลาดบนฐานแนวคิดเมืองแห่งการเรียนรู้" กิจกรรมอบรมหลักสูตรการขับเคลื่อนเมืองแห่งการเรียนรู้ เพื่อมุ่งสู่เมืองน่าอยู่และชาญฉลาด Learning City Development Toward Smart and Livable Cities ภายใต้กรอบวิจัยโปรแกรมบ่มเพาะและเร่งรัดกระบวนการเพื่อมุ่งสู่เมืองน่าอยู่ที่ชาญฉลาด…

2 months ago

[The Citizens]<br />รศ. ดร. ศิริชัย คุณภาพดีเลิศ

ขยะไม่ใช่แค่ของที่เราโยนทิ้งไป แต่ทุกชิ้นคือเงินงบประมาณของเมืองที่ต้องนำมาจัดการ ขยะเมืองเชียงใหม่ในวันนี้  “ต้องบอกก่อนว่าขยะของเมืองเชียงใหม่ในแต่ละวันมีปริมาณค่อนข้างมากนะครับ ยิ่งถ้านับทั้งจังหวัด ขยะที่นำไปฝังกลบจะอยู่ที่ราว 600 ตันต่อวัน แต่ถ้ามาดูเฉพาะในเขตเทศบาล ก็จะย่อส่วนลงมา อย่างเทศบาลนครเชียงใหม่จะมีขยะมากที่สุดเมื่อเทียบกับ อปท.อื่น ต่อวันก็จะอยู่ที่ราว ๆ 300…

10 months ago

[The Citizens]<br />ทินรัตน์ พิทักษ์พงศ์เจริญ

พื้นที่กว่า 400 ไร่ของเรา เป็นพื้นที่สีเขียวมากกว่า 70 เปอร์เซ็นต์ ทำหน้าที่เป็นปอดของเชียงใหม่ ดูดซับคาร์บอนได้หลายพันตันต่อปี อุทยานหลวงราชพฤกษ์ในฐานะพื้นที่เรียนรู้  “จริง ๆ ภารกิจหลักของอุทยานหลวงราชพฤกษ์ในวันนี้ คือการเป็น “พื้นที่แห่งการเรียนรู้”อุทยานแห่งนี้ได้รับพระราชทานนามจากในหลวงรัชกาลที่ 9…

10 months ago

[The Citizens]<br />ธนิต ชุมแสง

ยกระดับเมืองด้วยการจัดการขยะร้านอาหารเมื่อผู้ประกอบการร้านอาหารแม่เหียะ เปลี่ยนวิกฤตขยะอาหารเป็นโอกาส  "เมื่อเราเริ่มจัดการ Food Waste จริงจัง จากที่ต้องให้รถขยะมารับทุกวัน ก็เปลี่ยนเป็นสัปดาห์ละ 4 วัน ช่วยลดทั้งขยะ และลดการปลดปล่อยคาร์บอนจากการขนส่ง”  “คุณรู้ไหมทั้งจังหวัดเชียงใหม่ วันนี้เรามีร้านอาหารอยู่ร่วม ๆ  12,800 ร้าน จากที่ผมทำงานให้กับสมาคม…

10 months ago

[The Mayor]<br />กริณย์พล  ไชยยาพิบูล

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เทศบาลเมืองแม่เหียะถูกพูดถึงในฐานะหนึ่งในต้นแบบสมาร์ทซิตี้ระดับเทศบาลเมือง ด้วยการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ในการบริหารจัดการเมือง ควบคู่กับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและบริการสาธารณะ อย่างไรก็ตาม การเติบโตอย่างรวดเร็วของเมืองก็พาเอาความท้าทายใหม่ ๆ ตามมาด้วย โดยเฉพาะปัญหาการจัดการขยะ และผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม รวมไปถึงความเปลี่ยนแปลงอย่างฉับพลันของ  WeCitizens ฉบับพิเศษ ‘แม่เหียะเมืองน่าอยู่’ ของชวนทุกท่านไปร่วมอ่านมุมคิดของนายกเทศมนตรีเมืองแม่เหียะ…

10 months ago

[The Citizens]<br />กลุ่มลำลอง

บทสนทนาว่าด้วยเสียงของคนลำปาง ถึงสังคม เศรษฐกิจ และความหวังกับอนาคต จากกลุ่ม ‘ลำลอง’ คงไม่ต้องแนะนำกันแล้วว่ากลุ่มลำลองคือใคร เพราะกิจกรรมสร้างสรรค์ งานสื่อสารที่ร่วมสมัย ไอเดียเคลื่อนการพัฒนาเมืองลำปางให้ไปข้างหน้า และความแตกต่าง ถูกคิด ถูกทำ และถูกทำให้เห็นจริงว่า ถ้าอยากให้เมืองมีอะไร เป็นแบบไหน…

11 months ago